یه واکسن موجود ممکنه روند دمانس (زوال عقل) رو کُند کنه و خطر مرگ رو تا ۳۰ درصد پایین بیاره

یه برنامه واکسیناسیون زونا که سال ۲۰۱۳ توی ولز شروع شده بود، به دوتا کشف تازه رسیده که امیدواری‌ها رو برای درمان دمانس (زوال عقل) خیلی زیاد کرده. به نظر می‌رسه این واکسن هم خطر ابتلا به اختلال شناختی خفیف رو کم می‌کنه و هم روند پیشرفت بیماری رو توی کسایی که قبلاً تشخیص گرفتن، کُند می‌کنه.

ما قبلاً هم توی ماه آوریل، بعد از انتشار نتایج توی مجله Nature، گزارش داده بودیم که این واکسن ممکنه جلوی دمانس رو بگیره. حالا توی یه مطالعه تکمیلی روی همون داده‌ها، مشخص شده که این واکسن با کاهش آمار مرگ ناشی از دمانس توی بیمارانی که از قبل با این بیماری درگیر بودن هم در ارتباطه.

این مطالعه جدید که توسط یه تیم بین‌المللی از دانشمندها انجام شده، به شواهد قبلی اضافه می‌کنه که نشون می‌دن مقابله با ویروس‌هایی که روی سیستم عصبی اثر می‌ذارن (مثل ویروس واریسلا زوستر که عامل بیماری زوناست)، می‌تونه از مغز در برابر دمانس محافظت کنه. هارون احمد، متخصص اپیدمیولوژی دانشگاه کاردیف بریتانیا، می‌گه چون این واکسن ایمن، ارزون و همین الان هم در دسترسه، این کشف می‌تونه تاثیر بزرگی روی سلامت عمومی جامعه بذاره. البته او تاکید می‌کنه که هنوز به تحقیقات بیشتری نیازه تا بفهمیم این واکسن دقیقاً چطوری و چرا چنین اثری می‌ذاره.

برنامه واکسیناسیون ولز که ۱۰ سال پیش اجرا شد، یه فرصت طلایی برای محقق‌ها بود تا یه جور آزمایش بالینی تصادفی رو بررسی کنن. ماجرا این بود که واکسن‌ها جیره‌بندی شده بود؛ یعنی کسایی که ۷۹ سالشون بود واکسن می‌گرفتن، ولی به ۸۰ ساله‌ها واکسن داده نمی‌شد. همین اتفاق باعث شد محقق‌ها بتونن دوتا گروه خیلی شبیه به هم رو که فقط یک سال تفاوت سنی داشتن با هم مقایسه کنن. این کار باعث شد اثر بقیه فاکتورها مثل سطح تحصیلات یا بقیه بیماری‌ها روی نتیجه تحقیق خیلی کم بشه.

از بین ۱۴,۳۵۰ نفری که قبل از شروع برنامه واکسیناسیون دمانس داشتن، حدود نیمی از اونا توی عرض ۹ سال به خاطر این بیماری فوت کردن. اما طبق تحلیل‌ها، واکسینه شدن علیه زونا باعث شد احتمال مرگ ناشی از دمانس ۳۰ درصد کمتر بشه که نشون‌دهنده سطح محافظت خیلی بالایی هست. همچنین محقق‌ها فهمیدن که سرعت پیشرفت اختلال شناختی خفیف (که معمولاً قبل از دمانس اتفاق می‌افته) توی افراد واکسینه شده خیلی کمتر بوده.

پاسکال گلدستزر، دانشمند بیومدیکال از دانشگاه استنفورد آمریکا، می‌گه هیجان‌انگیزترین بخش ماجرا اینجاست که این واکسن نه تنها اثر پیشگیرانه داره، بلکه ممکنه پتانسیل درمانی برای کسایی که همین الان هم دمانس دارن داشته باشه.

با اینکه این داده‌ها هنوز رابطه علت و معلولیِ قطعی رو ثابت نمی‌کنن، ولی نشون‌دهنده یه رابطه جدی هستن که ارزش تحقیق بیشتر رو داره. یکی از چالش‌های بعدی اینه که بفهمن چرا واکسن زونا چنین اثری روی دمانس داره. یه احتمال اینه که ویروس‌های سیستم عصبی باعث جمع شدن پروتئین‌های سمی (مثل چیزی که توی آلزایمر می‌بینیم) می‌شن و واکسن جلوی این فرآیند رو می‌گیره. دانشمندها امیدوارن با بررسی گروه‌های بزرگتر و واکسن‌های جدیدتر و پیشرفته‌ترِ زونا، به موفقیت‌های بیشتری توی پیشگیری و درمان این بیماری برسن.

لینک منبع